Κοινωνία: κάνει τους Βιβλιοθηκονόμους αόρατους part 2 Ιούλιος 26, 2007

 Bun Lady

Μετά το κόκκινο χαλί σας προσγειώνω και σας προσκαλώ να ερευνήσουμε το θέμα των στερεοτύπων για τους βιβλιοθηκονόμους και των αρνητικών εντυπώσεων για τις βιβλιοθήκες ως φυσικούς χώρους.  Η χρήση του τίτλου αυτού, που παραπέμπει σε γνωστή διαφήμιση, λειτουργεί κατ’ ευφημισμό. Καταρχήν, γιατί δεν είναι μόνο η κοινωνία υπεύθυνη για τον ρόλο που διατελούμε αλλά είμαστε και εμείς που βοηθούμε ή επιτρέπουμε στην διαιώνιση του προφίλ μας.Άραγε πόσες φορές είπατε ή ακούσατε την φράση Μα δεν μοιάζεις με βιβλιοθηκονόμος! Και με τι έπρεπε να μοιάζουμε δηλαδή; Εγώ απλά γελάω και εξηγώ…(αφήστε που σε αρκετές περιπτώσεις αν πεις ότι τελείωσες Β Ι Β Λ Ι Ο Θ Η Κ Ο Ν Ο Μ Ι Α εντοπίζεται μια δυσκολία σωστής εκφοράς της λέξης η οποία όμως με την κατάλληλη εξάσκηση ξεπερνιέται!)

Αν μιλήσουμε για τα στερεότυπα θα πρέπει λίγο να κατανοήσουμε τι εννοούμε γενικότερα με αυτήν την λέξη.

• Από το λεξικό της Εγκυκλοπαίδειας Πάπυρος Λαρρούς Μπριτάνικα κρατάω την εξής ετυμολογία: αυτός που εμφανίζεται πάντοτε με την ίδια μορφή, αμετάβλητος. - Υπογραμμίστε εδώ την λέξη αμετάβλητος και σκεφτείτε ότι ζούμε σε μια εποχή τεχνολογικής έξαρσης, μια εποχή όπου όλα αλλάζουν και όλα είναι ρευστά. Η  Βιβλιοθηκονομία αποδείχτηκε ένας επιστημονικός κλάδος που ανταποκρίνεται στα κελεύσματα των καιρών και που έχει ‘απλωθεί’ και σε άλλους τομείς βλέπε πληροφορική για παράδειγμα. (Αφήστε που μόνο όσα καινούργια διαβάζετε στη wicked librarian φτάνουν για να το καταλάβετε.)

• Και από του Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας του Μπαμπινιώτη: ο συμβολικός χαρακτηρισμός που αποδίδεται στα μέλη ομάδας ανθρώπων και βασίζεται σε γενικεύσεις (ενδεχομένως αυθαίρετες). - υπογραμμίστε τη φράση αυθαίρετες γενικεύσεις. Στην εποχή μας η εικόνα πρώτα και κύρια και έπειτα ο γραπτός λόγος δημιουργούν αντιλήψεις και εντυπώσεις που αν δεν φιλτραριστούν σωστά θα συνεχίζουν να υφίστανται και να ζουν εσφαλμένες στο μυαλό του ανθρώπου. Οι αντιλήψεις όμως αυτές δεν είναι γνώση αλλά απλές ερμηνείες όπως πολύ ωραία αναφέρονται οι Michele Peressie και Linda B. Alexander στο άρθρο τους Librarian Stereotypes in Young Adult Literature. Και όπως όλοι ξέρουμε οι ερμηνείες επιδέχονται και βελτιώσεις.  

Στο άρθρο τους ‘The Librarian Stereotypes and the Movies‘ οι Walker και Lawson αναφέρουν ότι η παρουσία των βιβλιοθηκονόμων στα έργα είναι σπάνια γιατί απλά οι βιβλιοθηκονόμοι δεν ‘γράφουν’ στην κάμερα. Όποτε εμφανίζονται ανήκουν στο γυναικείο φύλο με κυρίαρχα χαρακτηριστικά την εσωστρέφεια, συντηρητισμό και τη σεξουαλική καταπίεση(?). Οι δε άνδρες είναι δειλοί, φτωχοί αλλά σεβάσμιοι. Πολύ σπάνια θα δούμε βιβλιοθηκονόμους στο ρόλο του κακού. Γενικότερα, οι βιβλιοθηκονόμοι είναι συνηθισμένοι άνθρωποι που απλά συμβαίνει να βρίσκονται στον τόπο δράσης ή εκεί γύρω τέλος πάντων.Σε ότι αφορά στην εμφάνισή τους σε βιβλία λογοτεχνικά που απευθύνονται σε έφηβους νέους ή παιδιά παρουσιάζονται θετικά, ως νέοι, ωραίοι, ανύπαντροι (έχουν όμως τα φόντα της συζυγικής αποκατάστασης!), φιλικοί και πάνω απ’ όλα εξυπηρετικοί. Τα παραπάνω χαρακτηριστικά εμφανίζονται στο άρθρο της Heylman Katherine, Librarians in juvenile fiction. Στο άρθρο συνεχίζει αναφέροντας ότι ο λόγος για το οποίο παρουσιάζονται τόσο θετικά οι βιβλιοθηκονόμοι είναι γιατί οι συγγραφείς των βιβλίων αυτών είχανε πολύ θετικές εμπειρίες ως παιδιά ή έφηβοι από την σχέση τους με τις βιβλιοθήκες και του υπαλλήλους που εργάζονταν εκεί.

(Δεν θέλω να ξεφύγω από το θέμα αλλά δεν μπορώ να μην αναφέρω στο πόσο σημαντικό είναι να κατανοήσουν οι ιθύνοντες ότι οι σχολικές βιβλιοθήκες αποτελούν την πρώτη επαφή ενός παιδιού ή εφήβου με τον χώρο των βιβλιοθηκών και με το επάγγελμα του βιβλιοθηκονόμου.  Δεν συνεχίζω και κλείνω την παρένθεση γιατί θα εκνευριστώ και δεν το θέλω…….)

Στο περιοδικό Συνεργασία γίνεται αναφορά σε ένα άρθρο με τον τίτλο Librarians Should be Sexier όπου σχολιάζεται πως πρόκειται για στερεότυπα που πρέπει να ξεπεράσουμε. Συνειρμικά σκέφτομαι πως πρέπει να ξεπεράσω ένα μίασμα.

Μήπως λοιπόν όλη αυτή η ιστορία έχει να κάνει απλά με χάσμα γενεών; 

Tο προφίλ ανήκει σε μια άλλη γενιά βιβλιοθηκονόμων που λειτούργησαν σε άλλες εποχές πιο συντηρητικές από τις δικές μας. Η συνεισφορά τους όμως παραμένει πολύ σημαντική.

Θέλω να πιστεύω πως η νέα γενιά αρχίζει και καταρρίπτει αυτό το προφίλ.

Στα στερεότυπα αναφέρθηκα εξ απαλών ονύχων αλλά θα ακολουθήσουν και άλλα ποστ. Κλείνοντας να πω πως υπάρχουν και άλλοι παράγοντες που συντελούν στην καλλιέργεια αυτού του στερεοτύπου: καταρχήν είναι η εντύπωση που δίνουν οι χώροι στους οποίους εργαζόμαστε αλλά και με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του κάθε επισκέπτη της βιβλιοθήκης π.χ. κοινωνικοοικονομικά, ακαδημαϊκά κ.α. Πάντως ένα σίγουρο δεν σπουδάζουμε 4 έτη για να μάθουμε πως πρέπει να μπαίνουν τα βιβλία στα ράφια. Για σκεφτείτε το λίγο;